فتوگرامتری

فتوگرامتری فرآیند اندازه گیری مختصات هندسی اجسام از روی عکسهای هوایی است. به عبارت دقیق تر فتوگرامتری عبارتست از هنر، دانش و فن تهیه اطلاعات درست عوارض از طریق اندازه گیری، ثبت و تفسیر بر روی عکس و یا سایر مدارکی که در بر دارنده اثری از انرژی الکترومغناطیس بازتابیده شده باشد.
عکس مهمترین منبع اطلاعاتی در این علم میباشد و اصول کار در فتوگرامتری بر روی عکس های هوایی است.عموماً فتوگرامتری را به دو شاخه فتوگرامتری متریک(کلاسیک) و فتوگرامتری تفسیری تقسیم بندی میکنند.
1) شكل كلاسیك آن عبارت است از اندازه گیریهای كمی روی عكس كه حاصل آن تعیین موقعیت مسطحاتی و ارتفاعی نقاط، مساحات و احجام بوده و در نتیجه آن، نقشه های مسطحاتی و توپوگرافی به دست میآید. 

2) دومین شكل استفاده از فتوگرامتری، تفسیر عكس است كه در آن عكس ها به صورت كیفی بررسی و از آنها به عنوان مثال در زمین شناسی، خاك شناسی، تخمین سطح زیر كشت در كشاورزی، تشخیص آلودگی آب و بسیاری موارد دیگر استفاده می شود. در عملیات فتوگرامتری و تفسیر عكسهای هوایی، عكس مناسب چه از نظر مقیاس و چه از نظر سایر مشخصات اهمیت ویژه ای دارد. در واقع عكس های هوایی اساس كلیه عملیات اجرایی است و به همین دلیل برای انجام عكسبرداری هوایی، مطالعه كامل برای تعیین مشخصات عكس، از هر نظر لازم است. بعلاوه چون بیشتر اوقات علاوه بر تهیه نقشه های توپوگرافی، از عکس ها به منظورهای مطالعاتی نیز استفاده می شود، در تعیین مشخصات عكسبرداری هوایی علاوه بر ملاحظات فنی نقشه برداری، ضوابط مربوط به تفسیر عكس های هوایی نیز مدنظر قرار می گیرد. 

ادامه نوشته

تاریخچه فتوگرامتری

ارسطو حدود سال 350 قبل از میلاد به تصویر کردن اشیاء با استفاده از نور پرداخت، در اوایل قرن 18دکتر تایلور کتابی را در زمینه پرسپکتیو خطی چاپ کرد و مدتی بعد از آن جی – لامبرت ، پیشنهاد استفاده از این اصول پرسپکتیو را در تهیه نقشه ارائه کرد و در واقع فتوگرامتری با پیدایش عکاسی تحول اساسی یافت و در این بین زحمات لویش داگور فرانسوی در ظهور هنر عکاسی و پیشرفت آن نقش زیادی داشت.

اولین تجربه فتوگرامتری در تهیه نقشه های توپوگرافی در سال 1849 ، توسط اداره مهندسی ارتش فرانسه ، تحت فرماندهی کلنل رایم لائومرات با عکسبرداری هوایی از داخل کایت و بالن توسط دوربینی که در آن از شیشه استفاده شده بود بوقوع پیوست ، بدلیل وجود مشکلات در تهیه نقشه از عکسهای هوایی ، لائومرات کوشش های خود را در تهیه نقشه بر روی عکسهای زمینی و با استفاده از تئودولیتها متمرکز کرد و سرانجام در سال 1859 وتانست کاربرد عکس را در نقشه برداری به اثبات برساند و بهمین دلیل برای قدردانی از زحمات او به او لقب پدر فتوگرامتری داده شد.

ادامه نوشته

شبکه ژئودزی و میکرو ژئودزی

شبکه ژئودزی
شبکه ژئودزی یک شکل هندسی متشکل از حداقل سه نقطه زمینی ( نقاط کنترل زمینی) می باشد که این نقاط از طریق مشاهدات ژئودزی با یکدیگر در ارتباط هستند.

شبکه میکروژئودزی
یک شبکه ژئودزی محلی با دقت بالا که با هدف پیاده سازی نقاط یک سازه مهندسی و یا آشکارسازی تغییر شکل , طراحی و اجرا می شود . علاوه بر کنترل سازه های عمرانی وحساس ، شبکه های ژئودتیکی در تعیین حرکات پدیده های طبیعی نیز کاربرد وسیعی دارند که می توان به پدیده هایی نظیر حرکات صفحات تکتونیکی ، گسلها وآتشفشانها اشاره نمود.
ویژگی خاص آن دقت بالای آن در مختصات نقاط است .
طراحی ،اجرا ومحاسبات شبکه های میکروژئودزی (آشکارسازی) از موضوعات بسیار جذاب وموردعلاقه علوم ژئودزی می باشد.

ادامه نوشته

ژئودزی

در مورد تاریخچه ژئودزی می توان به ریشه یونانی كلمه ژئودزی به معنای تقسیم كردن زمین اشاره كرد. این تعریف نشان می دهد كه از نظر تاریخی، ژئودزی با تهیه نقشه و تجزیه و تحلیل در مورد وضعیت زمین و داده های مكانی ارتباط نزدیكی دارد.تقریباً در اواخر قرن 19 میلادی دانشمندی به نام هاملت (F.R Hamlet) تعریف ژئودزی را به "علم اندازه گیری و تهیه نقشه از سطح زمین" محدود كرد. اگر چه این تعریف ممكن است فشرده به نظر برسد ولی اساساً بیانگر آنچه امروزه بهعنوان ژئودزی ارائه میشود می باشد.
ژئودزی معمولاً به طریقه یا روشی اطلاق میشود که برای تهیه نقشه های دقیق از یک منطقه بسیار وسیع نظیر یک کشور یا یک استان به کار می رود و در حقیقت این نوع نقشه برداری یک جنبه ملی دارد. همچنین برای تعیین فرم و شکل زمین و علوم مربوطه به آن مورد استفاده است. در این نوع نقشه برداری زمین مسطح فرض نشده بلکه انحناء آن در نظر گرفته میشود به همین جهت محاسبات روی سطح بیضوی شکلی که به جای شکل زمین انتخاب می گردد انجام می گیرد.

ادامه نوشته

گرایش عمران- نقشه برداری

همان طور که برای داشتن یک زندگی موفق باید برنامه ریزی کرده و طرح و نقشه شخصی داشت، برای انجام یک کار عمرانی که گاه چندین سال به طول میانجامد، باید نقشه برداری کرد و اطلاعات دقیقی از ابعاد مکان ساخت سازه ی مورد نظر به دست آورد. برای مثال در هنگام نصب دکل های مخابراتی در آغاز باید مسیر دکل گذاری و فواصل بین دکل ها، به یاری نقشه برداری تعیین شود و سپس دکل های مورد نظر را نصب کرد.
رشته ی نقشه برداری با جغرافیا و سنجش از راه دور، ارتباط نزدیکی دارد برای مثال وقتی مهندس نقشه برداری برای تهیه ی نقشه از ماهواره کمک میگیرد، به رشته ی سنجش از راه دور نزدیک میشود. هم چنین نقشه برداری در دو رشته عمران وجغرافی بسیار به یکدیگر نزدیک است و تفاوت این دو بیشتر در این است که در جغرافیا از نقشه برای تهیه ی اطلس های جغرافیایی استفاده میشود، اما در مهندسی عمران از نقشه برداری برای برنامه ریزی و طرح های عمرانی استفاه میشود.

ادامه نوشته

گرایش عمران- نقشه برداری

همان طور که برای داشتن یک زندگی موفق باید برنامه ریزی کرده و طرح و نقشه شخصی داشت، برای انجام یک کار عمرانی که گاه چندین سال به طول میانجامد، باید نقشه برداری کرد و اطلاعات دقیقی از ابعاد مکان ساخت سازه ی مورد نظر به دست آورد. برای مثال در هنگام نصب دکل های مخابراتی در آغاز باید مسیر دکل گذاری و فواصل بین دکل ها، به یاری نقشه برداری تعیین شود و سپس دکل های مورد نظر را نصب کرد.
رشته ی نقشه برداری با جغرافیا و سنجش از راه دور، ارتباط نزدیکی دارد برای مثال وقتی مهندس نقشه برداری برای تهیه ی نقشه از ماهواره کمک میگیرد، به رشته ی سنجش از راه دور نزدیک میشود. هم چنین نقشه برداری در دو رشته عمران وجغرافی بسیار به یکدیگر نزدیک است و تفاوت این دو بیشتر در این است که در جغرافیا از نقشه برای تهیه ی اطلس های جغرافیایی استفاده میشود، اما در مهندسی عمران از نقشه برداری برای برنامه ریزی و طرح های عمرانی استفاه میشود.

ادامه نوشته

معرفي رشته مهندسی نقشه برداری


نقشه برداری 
به علم اندازه گیری دقیق و تعین موقعیت نسبی عوارض روی سطح زمین اطلاق میشود. از این تعریف ساده چنین استنتاج میشود که هدف، تعیین مختصات نقاط در سه بعد است. در بعضی موارد، برای تعیین موقعیت، بعد زمان نیز مورد توجه قرار میگیرد (سنجش های نجومی و نقشه برداری ماهواره ای). مختصات مطلوب میتواند مختصات دکارتی Z,Y,X و یا مختصات عرض و طول جغرافیایی باشد.

معمولاً عملیات نقشه برداری شامل دو مرحله برداشت (یا اندازه گیری) و محاسبه و ارائه نتایج کار است. در مرحله اندازه گیری، از وسایل و دستگاهها و نیز روشهای مختلفی استفاده میشود تا داده های لازم برای مرحله دوم بدست آید. نتایج کار به صورت های آنالوگ (نقشه، مقاطع طولی و عرضی و...) و یا ارقامی (مانند جدولها، مدلهای رقمی زمین) ارائه میگردد.

در نقشه برداری از مناطق کوچک اثر کرویت زمین تقریباً ناچیز است و میتوان زمین را در منطقه کوچکی مسطح در نظر گرفت. در مواقعی که زمین را مسطح فرض کنیم روش نقشه برداری مسطحه نامیده میشود این فرضیه مادامیکه سطح منطقه مورد نظر از چند صد کیلومتر مربع تجاوز نکند قابل قبول است. نقشه برداری مسطح برای کارهای مهندسی، معماری، شهرسازی، باستان شناسی، کارهای ثبت و املاکی، تجاری، اکتشافی بکار میرود. برای نمایش اطلاعات جمع اوری شده در نقشه برداری از سیستم تصویر استفاده میگردد.

نقشه برداری در سطوح گوناگون آموزش داده میشود. داوطلبان ورود به این رشته باید در ریاضیات (هندسه، مثلثات) و فیزیک دوره دبیرستان قوی باشند و نیز علاقه مندی و آمادگی جسمی لازم برای کارهای صحرایی را دارا باشند. امکان ادامه تحصیل در این رشته تا حد دکتری در ایران موجود است.

بعضی دروس تخصصی این رشته عبارت اند از: راه سازی، تئوری خطاها، نقشه برداری، ژئودزی (جهت تعیین شکل زمین)، فتوگرامتری، کارتوگرافی، هیدروگرافی (نقشه برداری از بستر دریا)، پروژه و کارآموزی میباشند

شاخه ها :

به علت وسعت زیاد نقشه برداری تقسیمات مختلفی برای آن در نظر گرفته اند:
۱- ژئودزی: برای تعیین و بررسی شکل و ابعاد زمین
۲- توپوگرافی: برداشت و نمایش شکل زمین و محاسبه مساحت وارتفاع هدف اصلی آن تهیهٔ نقشه های ارتفاعی است
۳- فتوگرامتری: تهیهٔ نقشه با عکس برداری زمینی، هوایی یا ماهوارهای
۴- کارتوگرافی: مراحل ترسیم نقشه را گویند تنها بخش نقشه برداری است که هنر در آن دخیل است
۵- سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS): در این سیستم همه اطلاعات به صورت مکان مرجع دسته بندی میشوند و کاربردهای فراوانی دارد از جمله ذخیره، بازیابی، به هنگام سازی و پردازش داده های مکانی به منظور اتخاذ یا پشتیبانی یک تصمیم برای حل یک مسئله به بهترین روش و کمترین هزینه را ممکن میسازد.
۶- سنجش از دور (RS): جمع آوری اطلاعات از عوارض سطح زمین، بدون تماس فیزیکی بیشترین اتکای آن به تصاویر ماهوارهای است
۷- کاداستر: نقشه برداری ثبتی و یا نقشه برداری که ارزش حقوقی داشته باشد
۸- آبنگاری: یا همان هیدروگرافی تهیه نقشه و داده ای مکانی از ژرفای آبها


رشته های مختلف نقشه برداری :
۱- نقشه برداری مسیر: برای طرح و پیاده کردن مسیرها از قبیل راه و راه آهن و کانال کشی و غیره استفاده میگردد.

۲- نقشه برداری زیرزمینی: موضوع آن برداشت یا پیاده کردن نقشه های تونل و معادن و غیره است.

۳- نقشه برداری هیدروگرافی: به منظور داشتن موقعیت عمق دریاها و رودخانه ها جهت عبور و مرور کشتیها، زیردریائیها، محل عبور لوله های نفت وگاز دراعماق دریاها، ایجاد اسکله های جدید ومکانیزه، احیای بنادر و تاسیسات ساحلی متعلق به آنها و همچنان بهره برداری صحیح و بهینه از دریاچه ها و سدها برای مقاصد و اهداف مختلف از آن استفاده میشود.

۴- نقشه برداری نظامی: برای تهیه نقشه های نظامی و تعیین نقاط مهم استراتژیکی یک منطقه و برای اهداف نظامی و آرایش و استقرار نیروهای رزمنده و مواضع تعرضی و دفاعی با مقیاس بزرگ مورد استفاده قرار میگیرد.

۵- نقشه برداری ثبتی: که هدف آن تعیین حدود اراضی و مساحت قطعات ملکی است.

۶- نقشه برداری شهری: برای تهیه و اجرای طرحهای جامع و تفصیلی و هادی شهرها به کار میرود.


زمینه کاری :
دانش آموختگان رشته نقشه بردای در هر مقطعی اعم از دیپلم به بالا به سرعت جذب بازار کار میشوند. به دلیل اهمیت این رشته در کارهای عمرانی و محاسبات سنگین ریاضی و تئوری خطاها کسب مدرک در این رشته کار آسانی نیست. از این رو دانشجویان این رشته حتی در هنگام تحصیل نیز با پیشنهادات کار فراوانی روبرو میشوند.

منبع : ویکی پدیا

پدر علم نقشه برداري و زمين شناسي ايران

دكتر علي اقبالي در سال 1290 هجري شمسي در همدان متولد شد .وي پس از پايان دوران ابتدايي به تهران آمد و دوره متوسطه را در دبيرستان ثروت به پايان رساند .در سال 1310 دكتر اقبالي عازم فرانسه و در رشته زمين شناسي موفق به اخذ مدرك فوق ليسانس شد .وي در سال 1317 به ايران بازگشت و دانشكده كشاورزي اروميه را تاسيس كرد .علي اقبالي در سال 1327 با درجه دانشياري به دانشگاه تهران انتقال يافت و نخستين بار رشته زمين شناسي و نقشه برداري را در اين دانشكده راه اندازي كرد .استاد اقبالي پس از پيروزي انقلاب اسلامي به فعاليت علمي خود ادامه داد و در سالهاي 1363 و 1364 دانشگاه عمران و توسعه روستاها را تاسيس كرد. 
گروه : علوم پايه
رشته : زمين شناسي
تحصيلات رسمي و حرفه اي : علي اقبالي تحصيلات ابتدايي را در اين شهر سپري كرد و همزمان به آموختن مباني علوم و قرآن پرداخت .وي پس از پايان دوران ابتدايي به تهران آمد و دوره متوسطه را در دبيرستان ثروت به پايان رساند .در سال 1310 دكتر اقبالي عازم فرانسه و در رشته زمين شناسي موفق به اخذ مدرك فوق ليسانس شد . 
فعاليتهاي آموزشي : علي اقبالي در سال 1327 با درجه دانشياري به دانشگاه تهران انتقال يافت و نخستين بار رشته زمين شناسي و نقشه برداري را در اين دانشكده راه اندازي كرد .استاد اقبالي پس از پيروزي انقلاب اسلامي به فعاليت علمي خود ادامه داد و در سالهاي 1363 و 1364 دانشگاه عمران و توسعه روستاها را تاسيس كرد. 
مراکزي که فرد از بانيان آن به شمار مي آيد : علي اقبالي در سال 1317 پس از اخذ مدرك كارشناسي ارشد رشته زمين شناسي از فرانسه ،به ايران بازگشت و دانشكده كشاورزي اروميه را تاسيس كرد .از ديگر كارهاي استاد اقبالي تاسيس دانشكده هاي كشاورزي شيراز ، اروميه و اهواز و بنيانگذار تدريس رشته نقشه برداري در دانشگاه تهران بود . 
جوائز و نشانها : به مناسبت سپري شدن نود و هفت سال از عمر پربار و بركت استاد دكتر علي اقبالي، بنيانگذار مدرسه عالي كشاورزي در همدان و بنيانگذار تدريس رشته نقشه برداري در دانشگاه تهران و به منظور تجليل از مقام شامخ علمي و فرهنگي ايشان مراسم بزرگداشتي در روز سه شنبه 20 اسفندماه 1387 در انجمن آثار و مفاخر فرهنگي برگزار شد.
چگونگي عرضه آثار : دكتر اقبالي در زمينه ترجمه و تاليف در حوزه زمين شناسي و نقشه برداري آثار ماندگاري را از خود به جاي گذاشته است .وي علاوه بر رشته هاي علوم كشاورزي و زمين شناسي در زمينه تاريخ نيز آثاري را بر جاي گذاشته كه مشهورترين آن كتاب ذوالقرنين است.

منبع:http://www.iustforum.com

نقشه برداری در ایران

نقشه برداری در ایران
ایرانیان باستان نقش برجسته ای در پایه گذاری علم نقشه برداری داشته اند. اکتشافات دریایی که از زمان گذشته انجام گرفته است موید این مطلب است . در ایران باستان می توانستند عرض جغرافیایی را تعیین کنند ولی تعیین طول جغرافیایی با دشواری بسیار همراه بوده است .آنها برای مسافرتهای خود نیاز به نقشه داشتند و نقشه هایی نیز بدون توجه به فواصل رسم می شده است .تعیین موقعیت در روی زمین و فراهم آوردن هر گونه نقشه در جهان باستان نیز نیاز به در دست داشتن ابزارها و بهره وری ا ز قواعدی داشته است .مصریان روشهایی برای اندازه گیری ارتفاع بین دو نقطه و تعیین فاصله افقی آندو داشته اند طناب، ترازو گونیا از ابزارهای نخستین نقشه برداری بوده اند و کم کم تراز و خط کش و پرگار به آن افزوده گشت.
دانشمندان ایرانی به کمک استرلاب عرض جغرافیایی و با استفاده از ساعت آبی طول جغرافیایی را در هر نقطه از مرز اندازه گیری می کردند. ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ ایرانی در زمینه های گوناگون اندازه گیری نجومی ،و فواصل بین شهرها ،مطالعات بسیار ارزنده ای انجام داده است نقشه برداران قدیم برای تعیین امتداد، فاصله و زاویه وسایلی ساخته بودند که نخستین آنها ریسمان بود و همچنین برای تعیین تراز افقی تراز هایی ساخته بودند و این تراز در طول تاریخ فرمهای گوناگونی به خود گرفته است. کهن ترین آن تراز آبی بوده است که نوع تکامل یافته تر آن همان شیلنگ تراز است که بناهای امروزی از آن استفاده می کنند.

منبع:iustforum.com